Imagu vi,
ke nia registaro traktus publikan infrastrukturon,
ekzemple stratojn kaj publikajn domojn,
samkiel ĝi traktas la ciferecan:
Niaj deputitoj laborus en luata loko
kaj ene malrajtus voĉdoni por pli severaj reguloj pri vivmedio
ĉar la proprulo – plurnacia firmao –
ne permesus tion en siaj konstruaĵoj.
Nek permesus ĝi longe bezonatan plibonigon
al pli ol 500 seĝoj.
Tio signifas, ke kelkaj deputitoj devus resti ekstere, sur strato.
Kaj en proksima loko
tute nova gimnastikejo jam estas detruata
nur ses monatoj post sia konstruiĝo.
Ĝi anstataŭiĝas per preciza imitaĵo –
je multa kosto.
Kaj la sola diferenco:
La nova farinto aldone prezentas korbopilkon kiel novan funkcion.
Dume,
ĉiunokte, tra kaŝenirejo en la urbodomo,
dokumentoj kun privataj informoj pri civitanoj,
de bankaj ĝis sanitaraj datumoj,
estas ŝtelataj.
Sed neniu havas permeson tion malhelpi,
ĉar serĉi kaj forigi kaŝenirejojn
malobservus la subskribitan uzulan kontrakton.
Kaj kvankam ĉi tio sonas absurda,
teme pri nia cifereca infrastrukturo –
aferoj kiel programaro
kiun niaj registaroj ĉiutage uzas –
la komparo estas entute taŭga.
Ĉar plejparte
niaj administristoj akiras malliberan programaron.
Tio signifas, ke multa mono pagas permesilojn,
kiuj daŭras nur difinitan tempon
kaj limigas niajn rajtojn.
Ni malrajtas uzi la infrastrukturon
en maniero racia.
Kaj ĉar la fontkodo de mallibera programaro
kutime estas komerca sekreto,
trovi sekurecajn truojn aŭ kaŝenirejojn
estas tre malfacile kaj eĉ kontraŭleĝe.
Sed niaj publikaj administristoj povas pliboniĝi!
Se ĉiu publike financita programaro estus libera kaj malfermitkoda,
ni povus uzi kaj kunhavi nian infrastrukturon
kiel ajn kaj kiom ajn longe ni volus.
Ni povus plibonigi ĝin,
ripari ĝin,
kaj ŝanĝi ĝin
kiel ajn ni bezonus.
Kaj ĉar «malfermitkoda» pri libera programaro signifas,
ke la fontkodo estas legebla por ĉiuj,
estus ege pli facile trovi kaj forigi sekurecajn truojn.
Kaj se io utila kaj fidinda estiĝus ciferece,
oni povus reuzadi la fontkodon en sia lando,
sed ĝi fakte povus enuziĝi ie ajn,
eĉ internacie!
Bonega ekzemplo estas «FixMyStreet»:
Unue ĝi estiĝis en Britujo
kiel libera programo por montri,
vidi, kaj diskuti lokajn problemojn,
kiel stratajn truojn,
kaj nun tuta mondo ĝin uzas.
Ĉiuj profitas
ĉar novaj funkciojn kaj pliboniĝojn
ĉiuj kunhavas.
Se ĉiu nia programaro tiel evoluus,
ni povus ĉesi luktadon kontraŭ limigaj permesiloj
kaj ekpensadi pri ĉiuj manieroj
kiel la programaro nin povus helpi.
Ni povus okupiĝi
pri kreado de pli bona socio por ĉiuj.
Se vi do pensas, ke la estontan infrastrukturon
ni tenu en propraj manoj,
helpu al ni per kunhavigo de ĉi tiun videon
kaj vizito de nian retejon:
www.publiccode.eu
Venis la temp’ por nia postul’:
Public money?
Public code!